Eksperci o zmianach w janosikowym: potrzebna reforma całego układu  Informacje

Eksperci o zmianach w janosikowym: potrzebna reforma całkowitego systemu

System janosikowego trzeba kompleksowo zreformować a mianowicie oceniają eksperci. Ich w mniemaniu propozycje rządowe są niewystarczające, a wpłaty nadal będą zależeć od dochodów liczonych na głowę mieszkańca zdobytych dwa lata wstecz.

Marszałkowie o odmianach w janosikowym. "To proteza, która nie rozwiązuje problemu"

Jak pisaliśmy, rząd przyjął we wtorek projekt noweli ustawy o tzw. janosikowym, czyli systemie przekazywania za pośrednictwem bogatsze samorządy części przychodów na rzecz biedniejszych.

Największym płatnikiem janosikowego jest województwo mazowieckie, które aby wywiązać się z ciążących na nim obowiązków zdecydowało się wiosną br. zaciągnąć pożyczkę z budżetu w poziomie ponad 400 mln złotych.

Wyższe progi

Projekt przewiduje podniesienie progu dochodów - od którego regionu będą płacić janosikowe a mianowicie ze 110 proc. do 125 proc. średnich przychodów podatkowych, wyliczonych dla wszystkich województw.

Propozycja stosuje w praktyce też maksymalny poziom wpłat do 35 proc. profitów podatkowych, oraz możliwość zredukowania wpłat województw w trakcie roku budżetowego, jeśli ich wpływy podatkowe spadną o więcej niż 10 proc. w porównaniu z przeszłym analogicznym okresem.

Projekt jest skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z marca br., który uznał przepisy ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego za niekonstytucyjne.

Niewielka zmiana

Dr Firm Goleń z Katedry Ekonomiki i Finansów Samorządu Terytorialnego SGH uważa, że sugestie resortu finansów niewiele zmieniają. - Nieznacznie odciążą w największym stopniu poszkodowane przez janosikowe województwo mazowieckie - powiedział. W jego mniemaniu projekt przewiduje rozwiązania nieadekwatne do skali problemu, nie zaakceptować likwiduje bowiem podstawowego niedopatrzenia obecnego systemu - janosikowe nalicza się na bazie dochodów uzyskanych przed 2 laty.

Poważnym błędem było, że starego mechanizmu janosikowego do dziś odrzucić zastąpiliśmy nowym

Dr Firm Goleń z Katedry Ekonomiki i Finansów Samorządu Terytorialnego SGH

Według Golenia lepszym rozwiązaniem byłoby stworzenie - zamiast janosikowego - mechanizmu subwencji państwowej dla powiatów i województw. Budżet mógłby dzielić dochody podatkowe pośród samorządy według algorytmu podobnego do obecnego, ale z brakiem dwuletniego opóźnienia. Dzięki nim wysokość subwencji nie zależałaby od dochodów osiąganych więcej niż jeden lata wcześniej.

- Teraz te pieniądze są przekładane z jednego budżetu do drugiego i wówczas dopiero po dwóch czasach - powiedział Goleń. Powiedział też stopniową likwidację janosikowego, która pozwoliłaby odzwyczajać jednostki samorządu terytorialnego od strumienia pieniędzy pochodzących od bogatszych jednostek. Ubytek dochodów mógłby być rekompensowany funduszami wraz z unijnego mechanizmu wyrównawczego. a mianowicie Poważnym błędem było, że starego mechanizmu janosikowego do dziś nie zastąpiliśmy świeżym - zauważył Goleń.

Według niego korzystnym na rzecz Mazowsza rozwiązaniem mogłoby okazać się też wyłączenie Warszawy spośród województwa; przy takim rozwiązaniu Mazowsze egzystowałoby jednym z najbiedniejszych regionów UE, któremu przysługiwałyby nie tylko unijne wyrównania, jednak również te krajowe.

"Zapłacimy tyle janosikowego, na ile nam zezwolą dochody"

Goleń podkreślił, że problem z janosikowym, to nie tylko kwestia ekonomiczna, ale także polityczna. Bowiem większość samorządów korzysta z tego mechanizmu, ciężko zostanie znaleźć większość polityczną, która zechciałaby go zreformować. a mianowicie Łatwiej jest jednego złupić, niż odebrać korzyści spośród tego łupienia, które zdobywa dziesięciu - podsumował Goleń.

Prowizoryczna zmiana

Społeczny doradca prezydenta ds. samorządu prof. Jerzy Regulski ocenił, że rząd uczynił krok w dobrym kierunku, jednakże same zmiany uznał za prowizoryczne. - Będzie obowiązywać tylko dwa lata, w dodatku dotyczy tylko województw. Tymczasem niektóre powiaty wraz z powodu janosikowego tracą poniekąd 95 proc. dochodów a mianowicie powiedział.

Niektóre powiaty z powodu janosikowego gubią nawet 95 proc. dochodów

Prof. Jerzy Regulski, społeczny doradca prezydenta ds. samorządu

Według Regulskiego janosikowe domaga się gruntownej reformy w ramach szerszej reformy finansów rodzimych. - Uwarunkowanie janosikowego wyłącznie od dochodów na mieszkańca jest wysoce wątpliwe. Nie wiadomo do jakiego mieszkańca odnieść to kryterium. Gdyż ogromna liczba ludzi pomieszkuje bez meldunku, to odrzucić wiemy np. ilu lokatorów ma Warszawa, czy inne miasto. Konieczne są także więc zmiany w platformie meldunkowym, rejestrowania pobytów i tym podobne. - powiedział profesor.

Jego zdaniem zmiany w janosikowym są niezbędne, ponieważ dysproporcje dochodów między poszczególnymi jednostkami samorządów są monstrualne. Najbogatsza gmina w Polsce dzierży roczne dochody na mieszkańca w wysokości kilkudziesięciu milionów złotych (Kleszczów), a najbiedniejsze osiągają kilkaset złotych. a mianowicie Te różnice trzeba zrównywać. Wynikają one nie wyłącznie z uwarunkowań geograficznych, lecz także z błędów po systemie podatkowym. Np. gminy leśne i rolne nieomal nie mają dochodów osobistych. Kompleksowa zmiana powinna obejmować też podatki lokalne a mianowicie dodał profesor.

Pakiet zmian

Były prezes Trybunału Konstytucyjnego prof. Jerzy Stępień zwrócił uwagę, że według orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego po sprawie janosikowego rząd zobligowany przygotować projekt zmian. - Dobrze, że zdecydowano się stworzyć nowy model janosikowego. Biorąc pod uwagę poglądy samorządów nie jest to jednak propozycja satysfakcjonująca województwa, które najwięcej tracą dzięki obecnym systemie - rzekł Stępień.

Według profesora, jeżeli projekt trafi do odwiedzenia Sejmu powinien być procedowany razem z projektami, które już w Sejmie istnieją. Chodzi o obywatelski projekt ustawy, który przewiduje m. in. zwiększenie udziału samorządów w dochodach z PIT oraz projekt komisyjny zakładający zmiany w systemie naliczania wpłat janosikowego. - Ponad rządowym projektem warto manipulować biorąc pod uwagę nie tylko wotum samorządów, ale także mieszkańcówrezydentów, którzy swego czasu wnieśli do odwiedzenia Sejmu swój projekt dotyczący janosikowego - dodał.